تاریخ ۱۴ اسفند ۱۴۰۲
پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) که معمولاً از آن به عنوان پارگی یاد میشود ممکن است برای هر کسی از ورزشکاران حرفهای فوتبال گرفته تا بازیکنان جوان فوتبال اتفاق بیفتد. رباط صلیبی قدامی تثبیتکننده بسیار مهم زانو است. آسیب دیدگی این رباط کافی است تا هر ورزشکاری را در مسیر خود متوقف کند. برای به حداکثر رسیدن نتایج و جلوگیری از عوارض ناشی از آسیب رباط صلیبی قدامی، باید مطمئن شوید که مراحل اولیه فیزیوتراپی به خوبی پیش میرود.
در صورت پاره شدن رباط صلیبی، خودبخود بهبودی نخواهد داشت. در برخی موارد، نیاز به جراحی وجود دارد، در حالی که در دیگر موارد این نیاز وجود ندارد. با این حال، در هر صورت، مراجعه به فیزیوتراپی ضروری است. برخی از اهداف اصلی فیزیوتراپی در ترمیم رباط صلیبی عبارتند از کاهش التهاب و تورم، بازگرداندن دامنه حرکت، بهبود قدرت و افزایش تحرک.
چه کسی در معرض خطر است؟
بازیکنان فوتبال امریکایی، بسکتبال، و فوتبال به ویژه افرادی که در ورزشهایی شرکت میکنند که از چند جهت و با سرعت زیاد حرکت میکنند، بیشتر در معرض خطر آسیبهای رباط صلیبی قدامی هستند. با این حال، فقط ورزشکاران نیستند که در معرض آسیبدیدگی هستند.
آسیب رباط صلیبی زمانی رخ میدهد که رباط قادر به تحمل فشار حرکت محوری نباشد و در نتیجه زانو از درون خالی شود. صدمات رباط صلیبی ممکن است در طی هر فعالیتی رخ دهد، مانند چرخش سریع در هنگام دویدن، تمرین جدید در باشگاه بدنسازی و انجام حرکتی که در آن تغییر جهت سریع باشد. حتی اتفاق سادهای مثل پا گذاشتن در یک چاله که به طور غیر منتظره رخ میدهد میتواند منجر به عدم توانایی رباط صلیبی در محافظت از زانو شود.
با افزایش سن، کاهش قدرت و سرعت حرکت میتواند خطر صدمه به رباط صلیبی را افزایش دهد. علاوه بر این، تحقیقات و مطالعاتی که در زمینه ارتوپدی انجام شده تأیید میکند که ورزشکاران زن دو تا ۱۰ برابر بیشتر از مردان در فعالیتهایی مانند بسکتبال و فوتبال، دچار آسیب به رباط صلیبی میشوند. این امر به ویژه به دلیل ضعف کنترل عملکرد حرکتی اندام تحتانی در حین تغییر جهت سریع در ورزشهای مذکور اتفاق میافتد. فیزیوتراپی برای بهبود توانایی فرد در کنترل اندام تحتانی خود در برابر فشارهایی که ممکن است باعث آسیب به رباط صلیبی شود، انجام میشود.
اهداف فیزیوتراپی بعد از پارگی رباط صلیبی
فیزیوتراپی و ترمیم پس از آسیب رباط صلیبی بخش مهمی از بهبودی کامل است. در حالت ایده آل، برنامه توانبخشی بلافاصله پس از آسیبدیدگی آغاز میشود و برخی از افراد تنها با این برنامههای توانبخشی قادر به جلوگیری از جراحی خواهند بود. با این حال، برای کسانی که به جراحی رباط صلیبی احتیاج دارند، توانبخشی قبل از جراحی نتایج عملکردی بهتری را نسبت به توانبخشی پس از جراحی ترمیم رباط صلیبی نشان داده است.
کاهش التهاب
از آنجا که درد و تورم باعث کاهش قدرت و دامنه حرکت شما خواهد شد، اولین قدم در توانبخشی، کاهش التهاب و کاهش هرگونه درد در اثر آسیبدیدگی و نیز بعد از عمل، در صورت نیاز، خواهد بود. مداخلات فیزیوتراپی که به طور محافظهکارانهای شروع میشود، ممکن است شامل روشهایی مانند فشردهسازی سرد همراه با تحریک الکتریکی برای کنترل درد و تورم باشد.
بازگرداندن دامنه حرکت
پس از آسیب یا جراحی رباط صلیب ، بازیابی و حفظ کامل دامنه حرکت در زانو مهم است. به طور معمول، کشش (صاف کردن) زانو از خم کردن آن دشوارتر است، اما بازگرداندن حرکت از طریق فیزیوتراپی زانو اجازه میدهد که عملکرد صحیح خود را بدست آورد. فیزیوتراپیست از طریق تکنیکهای دستی درمانی مانند موبیلیزیشن (متحرکسازی) پاتلا، برای بازگرداندن کامل دامنه حرکت زانو کار میکند.
بهبود راه رفتن
تغییرات در راه رفتن در مراحل اول پس از آسیب و جراحی رباط صلیبی امری طبیعی است. در روزهای اول توانبخشی رباط صلیبی، تمرکز بر بازیابی سطح ۳ تحرک مستقل قرار دارد. وجود محدودیتها در کشش زانو و انعطاف آن، باعث محدودیتهایی در راه رفتن فرد میشود. برای بازیابی حرکت مناسب زانو و راه رفتن صحیح، از فعالیتهای درمانی استفاده میشود. تمرینات عصبی و عضلانی، همراه با تمرینات اختصاصی برای تقویت پایداری اندام آسیبدیده، که شامل تحریک عضلات چهار سر و عضلات همسترینگ است، در برنامه درمانی گنجانده میشوند تا به الگوی طبیعی راه رفتن برسیم.
افزایش قدرت
اختلالات اولیه که به دنبال آسیب رباط صلیبی ایجاد میشوند، ناپایداری در زانو و آتروفی در هر دو فیبر عضلانی کند انقباض و تند انقباض است. مقدمات فیزیوتراپی از برنامههای تمرینی استقامتی با وزن کم و تکرار زیاد شروع میشود و به فعالیتهای قدرتی میرسد که با وزن زیاد و تکرارهای کم و با سرعت انجام میشود. یک برنامه جامع باعث میشود تا به فعالیتهای استقامتی معمولی سطح ۳ مثل حرکت در خانه و اجتماع، و نیز به فعالیتهای سطح ۴ که به فیبرهای عضلانی تند انقباض احتیاج دارند (این فیبرها اجازه میدهنددهد تا عضلات فعالیتهای چند جهته با شدت بالا را انجام دهند) بازگردید.
بازگشت به فعالیت
بسته به پیچیدگی آسیبدیدگی و پیشرفت فرد، بازگشت تدریجی به فعالیتهای شدید سطح ۴ بین شش ماه تا یک سال طول میکشد. درد باید به طور کامل از بین رفته باشد و فرد توانایی نشان دادن قدرت، استقامت و چابکی مناسب برای بازگشت به فعالیتهای سطح ۴ قبلی را داشته باشد.
استفاده از بریس
قبل از بازگشت به ورزش یا فعالیتهای شدید پس از پارگی رباط صلیبی قدامی، بهتر است با فیزیوتراپیست و جراح خود درباره استفاده از بریس مشورت کنید. این تصمیم به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع ورزش، موقعیت، سطح فعالیت و پیچیدگی آسیب اولیه. برخی از جراحان ممکن است یک بریس سفت و کاربردی زانو یا آستین زانوی نئوپرن را توصیه کنند. تحقیقات نشان داده است که استفاده از بریس بدون آستین زانو نتایج بهتری را در مقایسه با آستین زانوی نئوپرن بعد از آسیب رباط صلیبی ارائه نمیدهد. هرچند استفاده از بریس برای جلوگیری از آسیبدیدگی مجدد یا بهبود نتایج بالینی بعد از آسیب رباط صلیبی هنوز تثبیت نشده است، اما شواهد نشان میدهد که هر نوع بریس (سفت و سخت) میتواند بهبودی در وضعیت ماهیچهها را نشان دهد.
تمرینات ورزشی بعد از آسیب به رباط صلیبی
اگر اخیراً جراحی رباط صلیبی انجام دادهاید، ذکر این نکته ضروری است که علاوه بر برنامه فیزیوتراپی، تمرینات ورزشی نیز بخش مهمی از بهبودی شما هستند. این تمرینات سطح ۱ باید به مدت ۱-۴ هفته بعد از عمل انجام شود. هدف از این تمرینات، بازیابی مجدد کنترل عصبی عضلانی چهار سر ران، تقویت مفصل ران و حفظ دامنه حرکتی زانو و مچ پای آسیب دیده است.
این تمرینات را ۱-۳ بار در روز ، فقط در محدوده حرکت بدون درد، انجام دهید. اگر انجام حرکت باعث افزایش درد شد، حرکت را متوقف کنید.
لطفا قبل از شروع هر برنامه ورزش خانگی با پزشک خود مشورت کنید. این تمرینات نباید جایگزین دستورالعملهای پزشک شود.
انقباض عضله چهار سر ران (QUAD SETS)
به پشت دراز بکشید، یک رول حوله کوچک را پشت زانوی خود قرار دهید. عضلات جلوی پای خود را منقبض کنید و ۳ الی ۵ ثانیه نگه دارید. این تمرین را در ۲ ست و ۱۰ بار تکرار کنید.
انقباض عضلات ساق پا (ANKLE PUMPS)
به پشت دراز بکشید، یا در یک صندلی بنشینید. مچ پا و انگشتان پا را بالا و سپس آنها را به سمت پایین بکشید. این کار را در ۲ ست از ۱۰ مرتبه تکرار کنید.
حرکت پاشنه
روی زمین بنشینید و مطابق تصویر، حولهای را دور کف پای خود قرار دهید. با کشیدن حوله با دست به سمت خودتان، پای خود را به عقب بکشید و زانو را تا جایی که میتوانید خم کنید. زانوی خود را به مدت ۳ تا ۵ ثانیه در همین حالت نگه دارید. به خم و صاف کردن زانوی خود ادامه دهید. این حرکت را در ۲ ست و ۱۰ تکرار انجام دهید.
کشش عضلات باسن به صورت دمر
به صورت دمر روی یک بالش دراز بکشید. در حالی که روی شکم خود دراز کشیدهاید، پا را با زانوی کاملاً صاف بلند کنید. این کار را در ۲ ست انجام دهید و در هر ست ۱۰ بار تکرار کنید.
کشش عضله ساق پا به صورت نشسته
در یک وضعیت مناسب و به صورت کاملا صاف روی زمین بنشینید و حوله را دور کف پای خود قرار دهید و دو سر انتهای حوله را با دستانتان بگیرید.
حالا حوله را بکشید تا انگشتان پا به سمت شما کشیده شود. این کار را به مدت ۳۰ ثانیه و در ۲ ست تکرار کنید.
کشش عضلات همسترینگ به صورت طاق باز
روی زمین بنشینید، یک حوله را دور کف پایتان قرار دهید و با دو دست خود انتهای حوله را نگه دارید. سپس به پشت دراز بکشید و پای خود را بالا بیاورید تا زمانی که در قسمت پشت پا احساس کشیدگی کنید. پای خود را ۳۰ ثانیه در این حالت نگه دارید. این حرکت را در ۲ ست و به مدت ۳۰ ثانیه انجام دهید.
