تاریخ ۱۴ اسفند ۱۴۰۲
طب سوزنی به وسیله فرو کردن سوزنهای خشک در نقاط خاصی، به نام نقاط طب سوزنی، در پوست انجام میشود. این روش توسط افراد حاذق و پزشکان ماهر در زمینهی طب سوزنی برای درمان اختلالات و مشکلات خاصی در سلامتی بدن به کار میرود. نحوه انجام این درمان و نیز تکنیکهای مورد استفاده در طب سوزنی، بسته به تجربه و آموزشهایی که انجام دهنده آن دریافته است و نیز نوع مشکلی که قرار است درمان شود، متفاوت است. از جمله تکنیکهای مورد استفاده در این زمینه میتوان به استفاده از جریان الکتریکی در سوزنها (طب سوزنی الکتریکی)، استفاده از گرما (موکسا باسیون)، و استفاده از فشار (طب فشاری) اشاره کرد.
روش کار طب سوزنی چگونه است؟
طبق تئوریهای باستانی، ایدهی اصلی و پایه در طب سوزنی این است که در بدن انسان انرژی جریان دارد و این انرژی را میتوان به صورتی تحریک کرد که سبب تعادل و سلامت بدن شود. جریان انرژی (یا جریان حیات) “کی” (qi) یا “چی” (chee) نامیده میشود از طریق ۱۲ کانال اصلی بنام چاکرا یا مریدیان در بدن جریان دارد. این چاکراها نمایندهی ارگانها و عملکردهای اصلی بدن هستند، اگرچه این چاکراها دقیقاً مسیرهایی از عصبها یا جریان خون را دنبال نمیکنند.
هدف اصلی طب سوزنی، تعادل جریانهای انرژی در بدن را بهبود بخشیده و سلامت عمومی را از طریق تحریک نقاط مشخص، معمولاً در چاکراهای بدن، حفظ نماید. این تحریک اغلب با وارد کردن سوزنها به نقاط مختلف در پوست انجام میشود. در حال حاضر، بیش از ۴۰۰ نقطه طب سوزنی مختلف برای مشکلات متنوع به طور مستقل شناخته شدهاند. تحقیقات نشان میدهد که تأثیرات فیزیکی طب سوزنی، به ویژه در کاهش درد، ممکن است به دلیل تحریک عصبها توسط سوزنها باشد. همچنین، یکی از تئوریهای مورد قبول طب سوزنی این است که این روش باعث آزاد شدن مواد شیمیایی مهمی مانند اندورفینها و سروتونین میشود، که در کاهش درد و بهبود حالت روحی نقش دارند.
تاثیرگذاری طب سوزنی همچنین ممکن است به این خاطر باشد که این روش نقاط دردناک حساسی را مورد هدف قرار میدهد که گاهی به آنها تریگر پوینت (نقاط تحریک) میگویند. به علاوه، طب سوزنی میتواند با تحریک کردن غدهی هیپوفیز در بدن برای آزاد کردن کورتیزول، هورمونی که به عنوان کاهش دهندهی التهاب شناخته میشود، التهاب دردآور را کاهش دهد. اگرچه اینکه طب سوزنی دقیقاً چگونه بر روی بدن تأثیر میگذارد، معلوم و شناخته نیست، اما به نظر میرسد که این درمان برای بیماریهای بخصوصی در افرادی بخصوص و در زمانهایی بخصوص کمککننده و تأثیرگذار است.
آیا با طب سوزنی میتوان کمر درد را برطرف کرد؟
مشکلات متعددی را معمولاً میتوان با طب سوزنی درمان کرد، از جمله کمر درد. اگرچه برخی مطالعات نشان دادهاند که طب سوزنی تأثیری روی تسکین کمر درد ندارد، اما برخی دیگر تأثیر مثبتی از این درمان را برای این مشکل به اثبات رساندهاند. در یک مطالعه ثابت شد که طب سوزنی در تسکین درد در بیماران مبتلابه درد مزمن پایین کمر (دردی که بیشتر از شش ماه ادامه داشته باشد) مؤثر بوده است. این موضوع مبهم و نامعلوم باقیمانده است و هنوز به تحقیقاتی نیاز است که معلوم کنند که آیا طب سوزنی به افرادی که کمر درد و پا درد دارند، درد عصبی یا درد ناشی از شکستگی ستون فقرات، کمک میکند یا خیر.
طب سوزنی میتواند به تسکین درد کمرتان کمک کند. بسته به مشکلی که در کمرتان دارید، پزشک ممکن است طب سوزنی را یا بهتنهایی یا همراه با درمانهای دیگر مانند دارو، فیزیوتراپی یا ورزش به شما توصیه کند.
دیگر کاربردهای طب سوزنی
مشکلاتی که معمولاً با طب سوزنی درمان میشوند عبارتاند از:
- حالت تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی
- درد دندان پس از عمل
- تنیس البو یا آرنج تنیس بازان
- فیبرومالژی
- سندرم درد میوفاسیال
- درد پایین کمر
- خار پاشنه
- گردن درد
- سندروم تونل کارپال
- اعتیاد
- توانبخشی بعد از سکتهی مغزی
- سردرد
- گرفتگیهای ناشی از قاعدگی
- آسم
- سیاتیک
- پارکینسون
- دررفتگی و فتق دیسک کمر
درمان با طب سوزنی چگونه انجام میشود؟
در جلسه اول درمان با طب سوزنی، پزشک یا متخصص این روش، یک سابقه کلی از وضعیت سلامت فرد را جمعآوری میکند و معاینهای فیزیکی از جمله بررسی زبان، صورت، و کف دست انجام میدهد. برخی از متخصصان طب سوزنی اطلاعاتی درباره رژیم غذایی بیمار نیز جویا میشوند تا سلامت تغذیهای او را ارزیابی کنند و اگر لازم باشد، تغییراتی در رژیم غذایی به همراه توصیههای مربوط به مکملهای گیاهی به بیمار ارائه دهند. این جلسه اولیه عموماً مدت زمان بیشتری نسبت به جلسات بعدی خواهد داشت، زیرا در آن برنامهی درمانی متناسب با مشکلات و بیماریهای خاص بیمار طراحی میشود. در جلسات بعدی، متخصص طب سوزنی پروسهی درمانی را بازبینی کرده و در صورت لزوم تغییراتی در آن ایجاد میکند. این جلسات پس از جلسه اول به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول میکشند.
در هر بار بعد از ارزیابی، متخصص طب سوزنی سوزنهایی را در نقاط بخصوصی مرتبط به درد و بیماری فرد وارد میکند. هنگام وارد کردن سوزنها، درد خیلی کمی احساس میشود، بعضی از بیماران این احساس را شبیه به حس نیشگون گرفتن، چنگ زدن یا سوزش توصیف میکنند. این سوزنها استریل شده و یک بار مصرف هستند و نمیتوان آنها را برای بیمارانی دیگر استفاده کرد. این کار خطر سرایت بیماری را از یک بیمار به بیماری دیگر کاهش میدهد. در پایان جلسهی درمان، سوزنها از بدن خارج میشوند. بسته به مهارت متخصص و وضعیتی که قرار است درمان شود، اشکال دیگری نیز از طب سوزنی مانند موکسا باسیون یا طب سوزنی با گرما (سوزاندن موکسا روی پوست) و تکنیکهای طب فشاری را میتوان استفاده کرد.
عموماً یک برنامهی قابلقبول درمانی برای یک مشکل خاص در بیمار، شامل ۶ تا ۱۲ جلسه و چند جلسه تکمیلی در سال میشود. طب سوزنی روی هر کسی جواب نمیدهد و از این رو بهتر است آن را دو تا سه جلسه در هفته و در طی سه تا چهار هفته انجام دهید؛ اگر تأثیر خوبی مشاهده کردید، میتوانید درمان را ادامه دهید. اگر تأثیر خیلی کم باشد یا هیچ تأثیری ندیدید، یعنی طب سوزنی ممکن است در حال حاضر کمکی به شما نکند یا شاید نیاز باشد که نزد یک متخصص طب سوزنی دیگری بروید.
چه کسانی نباید از طب سوزنی استفاده کنند؟
طب سوزنی یک درمان نسبتاً بیخطر است و اگر توسط یک فرد باتجربه و دورهدیده انجام شود، خطرات آن بسیار اندک خواهد بود. دلایلی که شما را از انجام طب سوزنی منع میکنند شامل اختلال خونی، مصرف داروهای ضد لختگی خون (داروهای رقیق کنندهی خون)، استفاده از پیس میکر یا ضربانساز قلب، عفونت پوستی در ناحیهای که باید سوزن در آن وارد شود یا یک عفونت سیستماتیک میشوند. برخی ا متخصصین طب سوزنی، این درمان را برای خانمهای باردار نیز انجام نمیدهند.
مراقبتهای بعد از طب سوزنی
دستورالعملهای زیر به شما خواهد کرد تا بعد از جلسهی طب سوزنیتان، بهتر از خود مراقبت کنید:
راحت باشید و استراحت کنید
طبیعیترین کاری که بدنتان بعد از طب سوزنی باید انجام دهد، فقط استراحت کردن است. این کار هیچ مشکلی ندارد. برای انباشته شدن آدرنالین و کورتیزول ناشی از سبک زندگی امروزی، طب سوزنی میتواند راهی برای از برطرف کردن این وضعیت میباشد. این امر اغلب موجب احساس خستگی و بی انرژی بودن بدن میشود و ازاینرو بدن همیشه تشنهی استراحت است، اما برای رسیدن به آن بیشازحد تحریک میشود. از این فرصت استفاده کنید و استراحت کنید. زمان بعد از انجام طب سوزنی، یک زمان منحصر به فرد است که در آن ذهن و بدن بیشتر از همیشه با هم هماهنگ هستند. این زمان بهترین فرصت برای درک و تنظیم کردن بدن است زیرا این موضوع اغلب در زندگی امروزی ما نادیده گرفته میشود.
انجام کارهای پراسترس و با عجله یا ملزم شدن به فعالیتهای سنگین و انرژیگیر ممکن است ممکن است فقط شما را تحت استرس بیمورد قرار دهد و مشکلاتی را بعد از جلسهی طب سوزنیتان به وجود آورد. اگر به استراحت نیاز دارید، نترسید و روزتان را برای خودتان صرف کنید. این کار را برای بهتر شدن وضعیت بدنتان انجام میدهید و مطمئن باشید وقتی با این استراحت به قدر کافی پتانسیل کسب کردهاید، میتوانید کارهایتان را بهطور کامل انجام دهید. استراحت کردن باعث میشود تا درمان طب سوزنی، تأثیر کامل خود را روی بدنتان بگذارد.
چای و دمنوشهای گیاهی بنوشید
دمنوشهای گیاهی، بسته به نوعشان اغلب میتوانند مغزمان را به کار بی اندازند یا حتی ما را آرامتر کنند و درنتیجه باعث میشوند تا مزایای درمان طب سوزنی، بیشترین تأثیراتشان را روی بدن بگذارند. این چایها میتوانند بدنمان را تغذیه کرده و مواد سمی را از آن پاک کنند. بهطور مثال، بسته به احساسی که دارید میتواند شما را ریلکس کند، یا ذهنتان را روشن کند و حتی روحتان را آرامش ببخشد کند.
حتی اگر بهتازگی طب سوزنی انجام ندادهاید، نوشیدن دمنوشهای گیاهی میتواند به شما در کاهش مشکلات و ناخوشیهای متعددی کمک کند. این چایها میتوانند مقادیر زیادی آنتیاکسیدان به بدنتان برسانند و ازاینرو در رفع مشکل بیخوابی، بهبودی از آنفولانزا و سرماخوردگی به شما کمک میکنند و حتی میتواند در درمان سرطان و بهبودی وضعیت قلبتان مؤثر باشند.
آب فراوان بنوشید
آب یکی از مهمترین عناصری است که برای انسانها قابل مصرف است، اما بسیاری از ما به اندازه کافی آب نمینوشیم. همانند ماساژ که پس از هر جلسهی درمان توصیه میشود، تمرکز بر روی نوشیدن مقدار مناسب آب بسیار حائز اهمیت است تا سمومی که در طول جلسات طب سوزنی از بدن آزاد میشوند، از بین برود.
آب نه تنها میتواند به حذف سموم کمک کند، بلکه وضعیت روانی و حالت آرامش را نیز بهبود بخشد. نوشیدن مقدار کافی آب میتواند از احساس گرسنگی جلوگیری کرده و به کلیه اعضای بدن کمک کند. عدم مصرف آب به میزان کافی میتواند عوارض و اختلالات خلقی متعددی را ایجاد کند، بنابراین پس از یک جلسهی طب سوزنی، حتماً باید اطمینان حاصل شود که مقدار کافی آب به بدن رسیده تا بدن قادر به بازیابی تعادل آبی خود شود.
مراقب احساساتتان باشید
بهتر است بدانید که بعد از انجام طب سوزنی ممکن است کمی احساساتیتر یا زودرنجتر شوید. این امر کاملاً طبیعی بوده و بخشی از فرایند این نوع درمان است. با خودتان مهربان باشید و بگذارید هر احساسی که دارید کاملاً بروز کند و تجربه و سپس رها شود. طب سوزنی یک تجربهی منحصربهفرد است و واکنشهای افراد بعدازاین درمان باهم متفاوت است.
فیزیکی بودن این روش به این معنا نیست که این درمان نمیتواند روح و روانتان را درگیر کند. احساس زودرنجی و شکننده بودن یا هرگونه احساسات دیگری که ممکن است بعد از این درمان بر شما غلبه کند، کاملاً نرمال و طبیعی است. زمانی را برای مرور کردن در ذهنتان و احساساتتان قرار دهید و به کارهایی که میکنید فکر کنید. مثل همیشه، برای رسیدگی به سلامت روانتان و چیزی که برای تازه شدن و سرحال آمدن به آن نیاز دارد درنگ نکنید. اگر نیاز است که بیخیال باشید، بیخیال شوید. هر احساسی که دارید، باید به بهترین نحو ممکن به آن اهمیت بدهید.
از مصرف کافئین پرهیز کنید
طب فیزیکی بهعنوان یک روش فیزیکی جهت تسکین ناخوشیها مشخص میشود، و این درمان میتواند احساسات و هیجانات محبوس در بدن فرد را بهروز کند. بعد از یک جلسهی طب سوزنی، هر دو بدن و احساسات شما نیاز به استراحت دارند. در این مواقع، اجتناب از مصرف کافئین توصیه میشود؛ زیرا کافئین یک ماده است که تأثیرات قوی و متعددی بر سیستمهای بدن دارد و ممکن است با تأثیرات مثبت حاصل از طب سوزنی در تداخل باشد.
بعد از طب سوزنی، بهجای برنامهریزی برای بیرون رفتن و بیدار ماندن در شب، سعی کنید زودتر بخوابید. سعی کنید بعد از این درمان از مصرف کافئین و مشروبات الکلی نیز پرهیز کنید. ممکن است برخی بگویند که همهی این مواد خوب هستند و شما را آرام میکنند و به بدنتان آب میرسانند!
پس از یک جلسه طب سوزنی، زمانی خاص برای ایجاد ارتباط قوی بین ذهن و بدن بهشمار میآید. این لحظه مناسبی است برای تنظیم بدن و تمرکز بر درونگرایی، به بدن آنچه که نیاز دارد را میدهد. این زمان فرصتی فوقالعاده است که میتواند شامل یک چرت، یک تمرین ورزشی یا لحظاتی از آرامش باشد. هر اقدامی که در آن لحظه به ذهن میآید و بدن احساس میکند. اجتناب از اعمالی که ذهن و روان به شما “باید” انجام دادن آنها را میگوید، مثل “من باید الآن به باشگاه بروم” یا “من باید این کار را انجام دهم”، میتواند موجب لذت بردن از لحظه و ارتقای خودآگاهی شود.
باید به خاطر داشته باشید که جلسهی طب سوزنیتان تنها کار مهم و حیاتیتان نیست که دارید در آن روز برای بدنتان انجام میدهید، بلکه مراقبتهای بعد از آن نیز برای تضمین تأثیرگذاری این درمان و اینکه بدنتان طوری واکنش نشان دهد که برای بدنتان مفید باشد، بسیار مهم و حیاتی است. به خاطر داشته باشید که اول از همه به صدای ذهنتان گوش دهید و حتماً آب کافی به بدنتان برسانید و سموم را از بدنتان دفع کنید. وقتی حرف از خود مراقبتی میشود، روشهای مختلفی وجود دارد که شما میتوانید به کار ببرید، البته اهمیت آن را نمیتوان اغراق کرد.
خطرات احتمالی طب سوزنی
- خونریزی خیلی کم
- عفونت
- خواب آلودگی
- درد
- آسیب عصبی (نادر است)
- کبودی
- سرگیجه/ احساس سبکی سر
- راشهای پوستی
- آسیب ریه (نادر است)
هزینهی طب سوزنی
هزینهی یک جلسه طب سوزنی از منطقه به منطقهای دیگر متفاوت است و ممکن است به تکنیکهای خاصی که متخصص طب سوزنی بکار میبرد بستگی داشته باشد.
