تاریخ ۱۴ اسفند ۱۴۰۲
اگر درد در ناحیه کمر و اندام تحتانی خود، احساس میکنید، احتمالا دچار دیسک کمر شده اید. دیسک آسیب دیده میتواند باعث درد پایین کمر و پاها شود و بسیاری از کارهای روزمره شما را دلهره آور کند. اولین قدم در تعیین روش درمانی دیسک، یافتن علت درد است. یک برنامه درمانی موثر نیاز به تشخیص دقیق دارد. به همین دلیل است که متخصص ستون فقرات، برای تشخیص دیسک کمر، یک معاینه فیزیکی کامل و همچنین یک سری آزمایشهای تشخیصی را برای بیمار انجام میدهند. این آزمایشات به پزشک در تشخیص و تدوین برنامه درمانی کمک میکند. در ادامه تمامی روشهای شناسایی دیسک کمر به طور کامل توضیح داده شده است.
جهت کسب اطلاعات بیشتر دربارهی تستهای تشخیصی دیسک کمر و یا رزرو نوبت در کلینیک دکتر فرخانی با شماره تلفنهای ۰۳۱۳۲۳۶۷۴۶۵ – ۰۳۱۳۲۳۳۰۳۸۲ تماس حاصل فرمایید.
علل ایجاد کننده کمردرد
در صورت افتادن یا فشار شدید، دیسک ها میتوانند پاره شوند و باعث شکسته شدن هسته از دیواره دیسک و فشار بر اعصاب شاخه نخاعی شوند. این امر منجر به دیسک کمر میشود که همراه با درد کمر یا گردن است. به عنوان مثال، مدتی نشستن و سپس برداشتن یک جسم سنگین، میتواند باعث بروز دیسک کمر شود.
دیسکها میتوانند به سمت جلو، مرکز یا معمولاً به سمت عقب و در جهت اعصاب نخاعی بیرون زده شوند. بیرون زدگی دیسکها تنها یک کسر کوچک از کمردرد را تشکیل میدهد.
اصطلاح “دیسکهای لغزنده” اغلب برای اشاره به دیسکهای جا به جا شده استفاده میشود، اما این اصطلاح واقعاً دقیق نیست، زیرا دیسکها هرگز از موقعیت خود خارج نمیشوند. در واقع، آنها به وسیله بافت همبند به مهرههای بالا و پایین متصل میشوند. دیسک کمر ممکن است “برآمدگی” یا “استخوانکشی” داشته باشد. به عنوان مثال، در صورت برآمدگی، مرکز ژله در دیواره دیسک باقی میماند. “استخوانکشی” به معنای شکستن دیواره حلقوی دیسک و جدا شدن مرکز ژله از آن و اتصال آن به هسته پالپوسوس است. یا وقتی دیسک بیرون زده از هسته جدا شده و از دیسک دور میشود، میتوان آن را “پراکنده” نامید.
هنگامی که دیواره دیسک تغییر شکل میدهد اما به طور ضروری بیرون نمیزند، دیسک برآمده ایجاد میشود. هسته هنوز در داخل دیواره وجود دارد. برای درمان دیسک برآمده، معمولاً نیازی به جراحی نیست.
تشخیص دیسک کمر
در زیر به برخی از ابزارهای تشخیصی اشاره شده است که ممکن است پزشک از آنها برای بررسی وضعیت شما و تعیین بهترین برنامه درمانی برای شرایط شما استفاده کند.
تاریخچه فیزیکی
از شما سوابق کامل جسمی شرایط شما خواسته خواهد شد. در حد امکان اطلاعات جمع آوری کنید. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا بفهمد درد از چه زمانی شروع شده و علل احتمالی آسیب مانند سبک زندگی ، فعالیت یا سابقه خانوادگی را میفهمد.
پس از مطالعه شرح حال، پزشک سوالات بیشتری از جمله موارد زیر از شما میپرسد:
- درد از چه زمانی آغاز شده است؟
- آیا جراحتی وجود داشته است که میتواند به درد مربوط باشد؟
- درد را در کجا احساس میکنید؟ شدت آن چقدر است؟
- آیا درد به سایر قسمتهای بدن منتشر میشود؟
- چه عواملی باعث احساس بهتر یا بدتر شدن درد میشود؟
- آیا از ناحیه کمر یا گردن خود جراحت یا جراحی داشته اید؟
- آیا از نظر مثانه یا روده مشکل داشته اید؟
- آیا در خانواده شما سابقه پوکی استخوان وجود دارد؟
معاینه فیزیکی
پس از گرفتن شرح حال، پزشک شما به صورت فیزیکی شما را معاینه میکند تا بررسی کند آیا دیسک کمری دارید یا خیر. این اقدام به او اجازه میدهد تا احتمال دلایل درد را رد کند و سعی کند علت اصلی مشکل شما را تشخیص دهد. نواحی مختلفی از بدن شما که مورد معاینه قرار میگیرند، به محل درد شما بستگی دارد، مانند گردن، کمر، بازوها یا پاها. در طول معاینه، ممکن است موارد زیر بررسی شوند:
- حرکت ستون فقرات. آیا وقتی پیچ میخورید، خم میشوید یا حرکت میکنید، درد وجود دارد؟ اگر چنین است، کجا؟ آیا برخی از انعطافپذیریها را از دست داده اید؟
- ضعف. عضلات شما از نظر قدرت آزمایش میشوند. هنگامی که مقاومت خفیفی در برابر آنها قرار گرفت، ممکن است از شما خواسته شود که دست، بازو یا پای خود را فشار دهید یا آن را بلند کنید.
- درد. پزشک ممکن است سعی کند تشخیص دهد که آیا در برخی مناطق حساسیت دارید یا خیر.
- تغییرات حسی. آیا میتوانید احساسات خاصی را در نواحی خاصی از پا یا دست احساس کنید؟
- تغییرات رفلکس. رفلکسهای تاندون شما ممکن است مانند زیر مچ دست و زیر تاندون آشیل مچ پا شما آزمایش شود.
- مهارتهای حرکتی. ممکن است از شما خواسته شود روی پا یا پاشنه پا راه بروید.
- علائم ویژه. پزشک همچنین “پرچمهای قرمز” را که میتواند موارد دیگری غیر از مشکلات ستون فقرات یا مهرهها را نشان دهد، بررسی میکند. برخی از علائم سایر مشکلات عبارتند از: حساسیت به لمس در مناطق خاص، تب، نبض غیرطبیعی، استفاده مزمن از استروئید (منجر به از دست دادن توده استخوانی میشود) یا کاهش سریع وزن.
تستهای تشخیصی
آزمایش های تشخیصی برای دیسک کمر بر اساس آنچه پزشک شما دلیل درد شما میداند انتخاب میشود. آزمایشات معمول شامل:
اشعه ایکس
اشعه ایکس معمولاً اولین مرحله در روشهای آزمایش تشخیصی است. اشعه ایکس استخوانها و فضای بین استخوانها را نشان میدهد. با این وجود ارزش محدودی دارد، زیرا عضلات و رباطها را نشان نمیدهد.
ام آر آی
ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر بسیار دقیق از داخل بدن شما استفاده میکند. از آنجا که اشعه ایکس فقط استخوان را نشان میدهد ، MRI برای تجسم بافتهای نرم مانند دیسک در ستون فقرات مورد نیاز است. این نوع تصویربرداری بسیار ایمن و معمولاً بدون درد است.
سی تی اسکن یا میلوگرام
همانند ام آر آی و اشعه ایکس منظم، سی تی اسکن میتواند هم استخوانها و هم بافتهای نرم را نشان دهد. سی تی اسکن همچنین قادر است تکههای اشعه ایکس گرفته شده از ستون فقرات را تولید کند و اجازه دهد هر بخش به طور جداگانه بررسی شود. سی تی اسکن میتواند مشکلات دیسک و سایش استخوانها، مانند خار استخوان یا بزرگ شدن مفصل فاست را نشان دهد. تصاویر سی تی اسکن به اندازه تصاویر اشعه ایکس یا MRI واضح نیستند. برای سهولت در دیدن بافتهای نرم، سی تی اسکن اغلب با میلوگرام (myelogram) ترکیب میشود.
پتانسیل برانگیخته حسی (SSEP)
آزمون پتانسیل برانگیخته حسی (Somatosensory Evoked Potential یا SSEP) به شما نشان میدهد که سیگنالهای الکتریکی از بدنتان به مغز چقدر به خوبی منتقل میشوند. این سیگنالها نشان میدهند که آیا اعصابی که به نخاع شما متصل هستند، قادر به ارسال و دریافت اطلاعات حسی مانند درد، دما و لمس هستند یا خیر. SSEP نشان میدهد که آیا نخاع یا اعصاب شما دچار آسیب شدهاند یا خیر. این آزمون مفید است در تشخیص میزان آسیب عصبی و وجود فشار یا خار در نخاع یا ریشههای عصبی.
برای انجام SSEP، الکترودها بر روی پوست قرار داده میشوند یا سوزنها در عصب یا مرکز حسی مغز قرار میگیرند. سپس مدت زمانی که سیگنال الکتریکی برای عبور از طریق مسیر عصبی لازم است، ثبت میشود. عملکرد عصب با سرعت حرکت سیگنال الکتریکی تعیین میشود. اگر مسیر عصبی دچار مشکلی باشد، سیگنال با سرعت کندتری از حد معمول حرکت میکند.
EMG (مطالعه الکترودیاگنوستیک)
یک الکترومیوگرام (electromyogram) (EMG) آزمایشی است که عملکرد ریشههای عصبی خارج شده از ستون فقرات را بررسی میکند. این آزمایش با قرار دادن الکترودهای ریز در عضلات اندام تحتانی انجام میشود. با جستجوی سیگنالهای الکتریکی غیرطبیعی در عضلات، EMG میتواند نشان دهد که آیا عصب هنگام خروج از ستون فقرات تحریک یا فعال میشود یا خیر.
به نحوه آزمایش سیم کشی روی لامپ فکر کنید. اگر لامپ را در محل خود قرار دهید و لامپ روشن شود، تصور میکنید سیم کشی درست است. با این حال، اگر لامپ روشن نشود چه میکنید؟ میتوانید تصور کنید که احتمالاً سیم کشی، مدار یا پریز برق مشکلی دارد؟ با استفاده از ماهیچهها مانند لامپ در محل خود، یک EMG قادر به تعیین وضعیت اعصاب تأمین کننده آن عضلات، دقیقاً مانند سیم کشی لامپ میباشد. اگر دستگاه EMG متوجه شود که عضلات (لامپ) به درستی کار نمیکنند ، پزشک میتواند فرض کند که باید اعصاب (سیم کشی) در جایی گیر دارد.
اسکن استخوان
میتوان از اسکن استخوان برای تعیین محل مشکلات ستون فقرات استفاده کرد. اسکن استخوان با تزریق ماده شیمیایی رادیواکتیو، که گاهی اوقات “ردیاب” نامیده میشود، در جریان خون عمل میکند. این ماده شیمیایی خود را به مناطقی از استخوان متصل میکند که در حال تغییر سریع هستند. در طی چند ساعت، ردیاب در هر منطقه مشکل دار جمع میشود و دیدن آن با یک دوربین خاص راحت تر میشود. مناطق مشکل دار به صورت لکههای تاریک یا “نقاط داغ” در فیلم ظاهر میشوند.
اسکن استخوان زمانی بسیار مفید است که مشخص نباشد مشکل از کجاست. توانایی عکسبرداری در ناحیه ای که به نظر میرسد مشکل از آنجا ناشی میشود، به پزشک امکان میدهد تا مشخص کند که محل بعد را در کجا بررسی کند. پس از تعیین محل مشکلات میتوان آزمایشات دیگری را نیز برای نشان دادن جنبههای بیشتر آن نقاط خاص انجام داد. با اسکن استخوان میتوان مناطق مشکل دار مانند تومورهای استخوانی و شکستگیهای فشاری را شناسایی کرد. همچنین میتوان از اسکن استخوان برای تعیین تراکم استخوان و وضعیت نازک شدن استخوان و پوکی استخوان استفاده کرد.
دیسکوگرافی
دیسکوگرافی برای تعیین ساختار داخلی دیسک استفاده میشود. با استفاده از بی حس کننده موضعی و تزریق رنگ به دیسک تحت هدایت اشعه ایکس انجام میشود. برای مشاهده ترکیب دیسک، اشعه ایکس و سی تی اسکن انجام میشود تا ساختار طبیعی یا غیر طبیعی بودن آن مشخص شود. علاوه بر ظاهر دیسک، پزشک هر گونه درد مرتبط با این تزریق را یادداشت میکند. فایده دیسکوگرام این است که به پزشک امکان میدهد سطح دیسک را که باعث درد شما میشود تأیید کند. با این کار میزان موفقیت جراحی بیشتر میشود و خطر عمل دیسک اشتباه کاهش مییابد.
تزریق
تزریق یک بلوک کننده مفصل فاست به روشی است که در آن داروی بی حسی موضعی مانند لیدوکائین یا نووکائین به مفصل فاست تزریق میشود. این نوع دارو توسط دندانپزشکان برای بی حس کردن فک یا توسط پزشکان در هنگام دوختن ناحیه بریده شده با بخیه استفاده میشود. این دارو باعث بی حس شدن اطراف مفصل فاست میشود. اگر درد با تزریق این دارو کاهش یابد، پزشک میتواند مشکل موجود در مفصل فاست را تشخیص دهد.
درمان پس از تشخیص دیسک
بهترین دوره درمان با در نظر گرفتن شرایط بالینی شما تعیین میشود. هنگامی که متخصص ستون فقرات علت درد شما را تشخیص داد، ممکن است یک درمان غیر جراحی توصیه شود. گزینههای درمانی غیر جراحی ممکن است شامل یک یا ترکیبی از موارد زیر باشد:
- روشها و تمرینات فیزیوتراپی
- درمان کایروپراکتیک
- طب سوزنی
- داروهای ضد درد ss / li>
- تزریقات: کورتیزون / PRP / سلول های بنیادی
ایا جراحی لازم است؟
قبل از توصیه به جراحی، متخصص ستون فقرات ابتدا میزان دردی را که تجربه میکنید، میزان ناتوانی ناشی از آن درد و مدت زمان بروز علائم را در نظر میگیرد. یک برنامه غیر جراحی دنبال میشود، اما به ندرت درد شدید است یا دیسک کمر باعث ضعف میشود ، میتوان جراحی فوری را توصیه کرد.
محل پارگی و اندازه کانال نخاع شما از دیگر فاکتورهای مهمی هستند که برای تعیین نیاز به جراحی در نظر گرفته میشوند. یک کانال نخاعی بسیار کوچک حتی در صورت برآمدگی جزئی، میتواند منجر به عصب کشیده شود، در حالی که پارگی قابل توجهی میتواند درد بسیار کمی در یک کانال بزرگ نخاعی ایجاد کند.
هدف از جراحی ستون فقرات برداشتن بخشی از دیسک است که به اعصاب شما فشار میآورد. اغلب اوقات این کار را میتوان با یک روش جراحی با حداقل تهاجم به نام دیسککتومی به دست آورد. در ۱۰ سال گذشته، جراحی کم تهاجمی ستون فقرات به قدری پیشرفت کرده است که جراح ستون فقرات شما میتواند با یک برش نسبتاً کوچک و آسیب به بافت نرم بسیار کمتری نسبت به تکنیکهای قبلی، جراحی را انجام دهد.
