معمولا دندانهای با پوسیدگی عمیق چگونه درمان می شوند؟

به طور معمول، پوسیدگی ها به طور کامل برداشته شده و اغلب به دلیل گستردگی و عمق این پوسیدگی ها، فضای محافظت شده استریل و بسیار حساس پالپ دندان مورد تهاجم و دست اندازی قرار می گیرد. متاسفانه اغلب در این شرایط چاره ای جز خارج کردن عصب دندان و درمان ریشه نخواهد بود.

انواع ترميمهاي دنداني

برای پر کردن دندان 2 نوع ترمیم دندانی وجود دارد:
مستقيم
غير مستقيم
ترميمهاي مستقيم: در يك جلسه، بلافاصله پس از تراش و آماده سازي حفره، در محل قرار داده مي شوند، مثل آمالگام، گلاس آينومر، رزين آينومر و بعضي ترميمهاي رزين كامپوزيت.
ترميمهاي غير مستقيم: معمولاً نياز به دو يا چند جلسه درمان دارند. در جلسه اول، دندانپزشك دندان را تراش داده و آماده مي سازد و از ناحيه اي كه بايد ترميم شود، قالبي تهيه مي كند، قالب به لابراتوار دندانپزشكي فرستاده مي شود كه ترميم را در آنجا مي سازد. در جلسه بعدي، دندانپزشك ترميم آماده شده را به حفره با سمان مي چسباند و در صورت لزوم آن را تصحيح مي نمايد. مثل اينله، انله، ونيرها، روكشها و بريج هاي ساخته شده از طلا، آلياژ هاي فلزي، سراميك يا كامپوزيت.

کدام ماده کامپوزیت یا آمالگام

ماده آمالگام ترکیبی از چند پودر فلزی (درصد بیشتر نقره و در صد کمتری مس یا فلزات دیگر) با جیوه می باشد که از اختلاط فیزیکی آنها با یکدیگر، نوعی ماده خمیری حاصل می شود که پس از مدتی (تا بیست و چهار ساعت) به حداکثر استحکام می رسد.
وقتی ماده آمالگام به شکل خمیری است، دندان پزشک یک فرصت چند دقیقه ای دارد تا آن را در حفره تعبیه شده در دندان، انباشته سازد. این حفره اگر چه در اصل به تبعیت از پوسیدگی تراشیده می شود اما دارای مهندسی خاصی است. بدین معنی که دندان پزشک پس از برداشت کلیه پوسیدگی ها، دندان را بررسی می کند و سپس در جهت استفاده از آمالگام، فرم مخصوص حفره آمالگام را آماده می نماید.
علت این تراش اضافی، این است که ماده آمالگام همچون سیمان، در درون حفره ریخته می شود و سپس سفت و محکم می گردد. ماندگاری این ماده در حفره، فقط به دلیل اصطکاک با دیواره ها است. بنابراین اگر یک حفره داشته باشیم که عمقی کمتر از دو میلی متر داشته باشد و مقطع آن هم چون v باشد، آمالگام در آن باقی نمی ماند. در صورتی که اگر حفره حداقل دو میلی متر عمق و شکلی مثل u داشته باشد امکان ماندگاری آمالگام بالا می رود.

در حقیقت ماده آمالگام در محل خود گیر می کند ولی هرگز به دیوارها ی دندان نمی چسبد. با این شرایط دندان پزشک گاهی پس از برداشتن پوسیدگی ها، در حفره شکلی را ایجاد می کند که آمالگام در محل گیر کند. استحکام این ماده مطلوب است و در صورتی که در جای درست استفاده شود، خدمات عالی ارائه می دهد. نسبتا ارزان است و تکنیک تهیه و پر کردن با آن ساده و راحت است.
در بسیاری از دندانها که بافت بسیاری از دست داده اند، می توان آمالگام را طوری استفاده کرد که قسمت عمده ای از بافتهای از دست رفته دندان را جبران کند. در این جور موارد برای گیر کردن آمالگام به دندان، از پیچ ها ی داخل عاجی یا داخل کانال ریشه استفاده میشود. ضمنا برای باز سازی دندانهایی که نقطه تماس خود را با دندان کناری شان از دست داده اند نیز آمالگام خدمات بهتری می دهد.
اما آمالگام معایبی هم دارد. واضح ترین آن، رنگ ناهمگون و سیاه و فلزی این ماده است و سفید کردن دندان بعد از آن خود یک مسئله است اما یکی از مشهورترین معایب آن این است که آمالگام حاوی جیوه یعنی ماده ای سمی و خطرناک است. اگر چه که به نظر می رسد پس از سفت شدن آمالگام، جیوه در گیر ترکیب شده و آزاد نمی شود، اما امروزه گروهی از محققین معتقدند که از آمالگامهای داخل دهان، همیشه مقداری جیوه آزاد می شود. اگر چه مقدار این جیوه بسیار کم است اما مستمر و دائمی است.

اشکال دیگر آمالگام، احتمال شکست آن در زیر فشار به خصوص در ساعات اولیه پر کردگی است. برای همین اغلب از بیمار خواسته می شود حداقل تا دو ساعت چیزی نخورد. در صورت بروز شکستگی دندانپزشک مجبور است کلیه حجم پر کردگی را خارج کند و در حقیقت دوباره از ابتدا دندان را پر کند . ایراد دیگرآمالگام این است که به مرور زمان می تواند رنگ دندان را تغییر دائمی دهد و با باز شدن درزهای بین آمالگام و دندان، زمان تعویض پر کردگی فرا می رسد. اگر در این زمان پر کردگی تعویض نگردد اگر چه که آمالگام در جای خود گیر کرده و نیم افتد اما پوسیدگی از درز بین دندان و ماده پر کردگی شروع شده ، وسعت می یابد و تخریب می کند.

images (1)

ماده کامپوزیت نوعی رزین صناعی میباشد که به واسطه تکنیکی بسیار حساس و پیچیده به دندان می چسبد. چسبندگی این ماده در وهله اول به مینای دندان و با توان کمتری، به عاج می باشد. برای ایجاد چسبندگی بین دندان و ماده کامپوزیت لازم است که دندانپزشک ابتدا پوسیدگی ها را کاملا تراشیده و پاک کند و سپس حفره مورد نظر را با اسیدی مخصوص آماده کند . پس از شستشوی اسید، دندان باید کاملا خشک شود. در جریان کار از این مرحله، به بعد هیچ نوع بزاق یا خون یا ترشح دهانی نباید به منطقه اسید خورده برسد. در غیر این صورت هدف اصلی که ایجاد چسبندگی است حاصل نمی شود. التهابات لثه و خونریزی های لثه ای و ترشح بزاق در این مرحله یکی از دلایلی است که گهگاه دندانپزشک به شما توصیه می کند از آمالگام استفاده نمائید زیرا به دلایل ذکر شده کیفیت ماده کامپوزیت مطلوب نخواهد شد.
همانطور که گفته شد پس از ایزوله کردن دندان از بزاق و خون و باقی ترشحات، دندان را خشک نموده و مواد چسباننده و در نهایت کامپوزیت که به شکل خمیر می باشد، در محل قرار می گیرد. این خمیر که با رنگ بندی های مختلف تهیه می شود، خود به خود یا پس از تابانیدن نور آبی، سفت خواهد شد.
برترین خاصیت کامپوزیت این است که برای تعبیه آن نیاز به تراشیدن دندان، کم می شود. یعنی پس از برداشت پوسیدگی ها اغلب تراش بیشتری لازم نیست. کوچکترین اجزا باقی مانده از دندان مفید ند و به بیشتر چسبیدن ماده و دندان کمک می نمایند. بنابراین بافت دندانی بیشتری باقی می ماند.
تولید این ماده در دندان پزشکی انقلابی ایجاد کرد زیرا در گذشته به واسطه یک پوسیدگی کوچک، دندان پزشک مجبور بود حفره مشخصی برای گیرکردن آمالگام ایجاد کند اما با ورود کامپوزیت تراش دندان ها محافظه کارانه تر شد. با این وجود اگر چه کامپوزیت ها رنگی مطلوب دارند و به دندان می چسبند، ولی به واسطه حساسیت کاربردشان ، شکست های بیشتری نسبت به آمالگام نشان می دهند. مراحل پر کردگی با کامپوزیت دقیق تر و وقت گیر تر است. کامپوزیت پس از سفت شدن نهائی اندگی منقبض می شود و هر چقدر حجم پرکردگی بیشتر باشد این انقباض بیشتر خواهد بود. این انقباض کیفیت یک پارچگی بین دندان و ماده را از بین می برد. از معایب دیگر کامپوزیت جذب آب و رنگدانه، طی مرور زمان است.
مزیت عمده این ماده، رنگ مطلوب و چسبندگی به بافت اصلی دندان می باشد. مقاومت نسبتا خوبی دارد و با افزودن موادی مثل فلوراید به آن، می شود تا حدی از بازگشت پوسیدگی جلو گیری کرد. از مزیتهای دیگر آن می توان به این نکته اشاره کرد که بلافاصله پس از پایان کار، خوردن یا نوشیدن آزاد است. ضمنا کامپوزیت خطر آزاد کردن جیوه را هم ندارد.
اما البته کامپوزیت محدودیت های خود را دارند. پوسیدگی های وسیعی که بافت عمده دندان به خصوص مینا را از بین برده و یا پوسیدگی های زیر لثه ای که کنترل بزاق و خون در زمان ترمیم در آن ها غیر ممکن است از مواردی هستند که شانس استفده از این ماده را کاهش می دهند در صورتی که در بسیاری از این موارد آمالگام خدمات بهتری ارائه می دهد.
کامپوزیت در دهان هایی با بهداشت بالاتر، ماندگاری و عمری طولانی تر دارد. در حقیقت عود پوسیدگی و تغییر رنگ و شکستگی و عدم موفقیت در پر کردگی های با کامپوزیت، در بیمارانی که توجه زیادی به بهداشت خود ندارند مکررا دیده می شود. در صورتی که در همین بیماران، آمالگام می تواند مفید تر و ماندگار تر باشد. اغلب ناموفقیت ها در پر کردگی های کامپوزیت به علت استفاده از این ماده در محیط سرشار از میکروب و جرم و همراه التهاب و خونریزی لثه ای است.

انتخاب ماده همرنگ يا غيرهمرنگ بر عهده پزشك است يا بيمار؟

 هر دو. گاهي دندان‌پزشك به بيمار مي‌گويد دندان با هر 2 ماده قابل پركردن است و انتخاب را بر عهده او مي‌گذارد ولي در برخي شرايط به بيمار توصيه مي‌كنيم يكي از اين 2 ماده براي پر كردن بهتر از ديگري است که نهايتا باز هم انتخاب با خود بيمار است. اما گاهي پيش مي‌آيد که بعضي از دندان‌ها را بايد با ماده همرنگ و برخي را بايد با ماده‌ غيرهمرنگ پر کرد.
البته بايد متذکر شد که براي يك ترميم موفق كامپوزيت، دندان‌پزشك بايد مهارت کافي براي ارايه يک ترميم مناسب دارا باشد.
تکنولوژي اين مواد مرتبا در حال تغيير است. همچنين موادي كه به عنوان چسب در زير اين ترميم‌هاي همرنگ به كار مي‌رود هر ساله تفاوت مي‌کند و كارخانه‌ها موادي جديد با شرايط جديد مي‌سازند.از سوي ديگر ترميم کامپوزيت بسيار نسبت به تکنيک حساس است و کوچک ترين خطا حين کار باعث افت شديد در کيفيت ترميم مي‌شود. توصيه مي‌شود تا دندان‌پزشكان عزيز اطلاعات کافي و به روز داشته باشند تا بتوانند ترميمي زيبا و با کيفيت انجام دهند و در غير اين صورت بهتر است از اين نوع ترميم استفاده نشود.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)
Print Friendly

Visit Us On Facebook