HamstringStretch-am1

هر زانو دو منیسک دارد. یک منیسک خارجی و یک منیسک داخلی. منیسک ها بافت هایی شبیه غضروف ولی به مراتب محکم تر ار آن و با خاصیت ارتجاعی زیاد مثل لاستیک دارند. آنها مانند بالشتکی در بین دو استخوان اصلی تشکیل دهنده مفصل زانو، یعنی بین استخوان ران و ساق قرار گرفته وظیفه اصلی آنها جذب شوک های ضربه ای است که به زانو وارد میشود. در موقع دویدن هر بار که کف پای ما به زمین میرسد، استخوان ساق و ران در محل مفصل زانو بشدت به یکدیگر کوبیده میشوند و منیسک با قرار گرفتن بین این دو استخوان شدت این ضربه را کاهش میدهد. بسته یا اینکه شکل پارگی منیسک چگونه است و در کدام قسمت از آن قرار دارد این پارگی ها را به انواع مختلفی تقسیم میکنند. پارگی ها ممکن است طولی، عرضی، مانند دسته سطل، زبانه ای ، شاخی یا مخلوطی از انواع قبلی باشند. در بسیاری اوقات پارگی های منیسک که در حین ورزش بوجود میایند همراه با دیگر آسیب های زانو مانند پارگی رباط زانو متقاطع قدامی است.

علت

مینیسک زانو گاهی هنگام انجام فعالیت‌هایی پاره می‌شود که فشار یا ضربه مستقیم حاصل از چرخش یا پیچ خوردن با نیروی شدید را به زانو وارد می‌کنند. چرخش یا حرکت محوری ناگهانی، سر پا نشستن طولانی مدت یا بلند کردن اشیاء سنگین علت پارگی مینیسک زانو می باشد. بسیاری از ورزشکاران در معرض پارگی مینیسک زانو قرار دارند . ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال،  تنیس که همراه با چرخش و توقف ناگهانی هستند احتمال بروز این مشکل را افزایش می‌دهند.
در اینجا تعدادی از علت پارگی مینیسک زانو ذکر شده است:
1-سن (مینیسک با افزایش سن دچار فرسودگی میشود)
2- ورزش های برخوردی مانند فوتبال،حاکی و راگبی (نوعی فوتبال آمریکایی)
3-ورزش های مسابقه ای مانند دومیدانی
5-بلند کردن اشیاء و اجسام سنگین و خم شدن
چرخش های شدید که باعث ایجاد وزن روی ساق پا و خم شدن زانو میشود اغلب باعث پارگی های مینیسک زانو مزمن میشود. به صورت میانگین از بین هرصد هزار نفر 61 نفر در طول زندگی خود تجربه این اختلال را داشته اند. پارگی هایی که ناشی از فرسودگی مینیسک زانو است در افراد بالای 65 سال رایج است این اتفاق زمانی ایجاد میشود که مینیسک زانو ضعیف میشود و حالت کشسانی خود را از دست میدهد حتی تصادف های جزئی هم میتواند، در افراد پیر باعث پارگی مینیسک زانو و از بین رفتن آن شود.

انواع و درجه بندی پارگی

چندین راه برای دسته بندی پارگی های مینیسک وجود دارد و بر اساس عواملی مانند محل آسیب پارگی، شکل های خاص پارگی یا پارگی نزدیک به رگ های خون دسته بندی میشود پارگی ممکن است در ناحیه میانی و بیرونی یا یک سوم میانی مینیسک زانو ایجاد شود. پارگی در ناحیه خارجی مینیسک به دلیل اینکه به رگ های خونی نزدیک تراست بهتر از بقیه قسمت ها بهبود میابد. پارگی ها ممکن است در محل هایی که در ادامه گفته میشود، ایجاد شود:
1-    شاخ قدامی
2-   بدن
3-   شاخ پشتی(یکی از رایجترین پارگی ها است)
4-   رایجترین شکل پارگی که درآسیب دیدگی های مینیسک رخ میدهد شامل موادزیراست
5-   پارگی های پیچیده و از بین برنده (بیشترازیک شکل دارد)
6-   پارگی دسته سطلی
7-   پارگی شبیه به بال
8-   پارگی های طولی
9-   پارگی ها عرضی
10-  پارگی شبیه به منقارطوطی
11-   پارگی شعاعی
مواردی وجو د دارند که براساس آنها میتوان ترمیم شدن و درمان پارگی مینیسک زانو را ارزیابی کرد:

  •  سطح فعالیت ها
  •   سن
  •  طول پارگی
  •   محل پارگی
  •   شکل پارگی
  • آیا بیمار دچارآسیب دیدگی های دیگرهم شده است

براساس نزدیک بودن پارگی ها به رگ های خونی پارگی ها به انواع سفید –سفید ،قرمز-سفید وقرمز -قرمز دسته بندی میشوند نواحی قرمز-قرمز دارای میزان خون مطلوبی است وسریعتر بهبود میابد پارگی ها بی ثبات میتواند حرکت کند وباعث ایجاد مشکلاتی درطول روند بهبودی شود در حالیکه پارگی های با ثبات خود به خود بهبود میابد.

علائم

هرشخصی به صورت های مختلف تجربه مواجه شدن با این آسیب دیدگی ها را داشته است و فقط پزشکان متخصص میتوانند این اختلال را بطور دقیق تشخیص دهند اما دراین اینجا تعدادی از علائم پارگی مینیسک رایج پارگی مینیسک زانو ذکر شده است:
1- ایجاد صدای تق تق زانو
2- قفل شدن زانو
3- درد درناحیه زانو(مخصوصا زمانیکه زانوی خود را دریک خط راست نگه میدارید)
4- سختی
5- تورم

تشخیص

پزشک برای مقایسه زانوی آسیب دیده با زانوی سالم هر دو زانوی شما را معاینه می‌کند.پزشک زانوی آسیب دیده را برای بررسی و علائم پارگی مینیسک زانو از جمله ورم، التهاب و مایع داخل مفصل زانو را معاینه می‌کند. در صورتی که زانو قفل نکرده باشد، زانوی آسیب دیده شما را خم می‌کند و گرفتگی و صدا دادن زانو را بررسی می‌کند. پزشک همچنین دامنه حرکتی زانوی شما را ارزیابی می‌کند تا متوجه شود زانوی شما نسبت به فشار حساس است یا خیر. در صورتی که نتایج معاینه شما نشان دهنده این باشد که دچار پارگی مینیسک شده‌اید، آزمایشات دیگری مثل تصویر برداری با اشعه ایکس، ام ار ای یا سی تی اسکن بر روی شما انجام می‌گیرد.

درمان پارگی منیسک زانو

نوع درمان پارگی منیسک بسته به نوع پارگی و اندازه آن و محل آن و مدت زمانی که از پارگی گذشته، متفاوت است. سن، بیماریهای دیگری که ممکن است داشته باشید و اینکه شما زندگی پرتحرکی دارید در تصمیم پزشک برای نتخاب نوع درمان شما موثر است. یک سوم خارجی منیسک دارای خونرسانی خوبی است و پارگی هایی که در این قسمت هستند ممکن است بطور خودبخودی یا با عمل جراحی ترمیم شوند.دو سوم داخلی منیسک خونرسانی ندارد و بنابراین پارگی در این قسمت بهبود نمیابد درمان این پارگی ها معمولا با عمل جراحی است و چون حتی با بخیه زدن پارگی در این قسمت، پارگی جوش نمیخورد درمان جراحی به این صورت است که آن قسمت از منیسک پاره شده که بصورت یک زائده در کنار بدنه اصلی منیسک قرار گرفته و موجب گرفتاری بیمار می شود از زانو خارج می شود . البته باید به خاطر داشت که خارج کردن حتی قسمتی از منیسک از زانو میتواند موجب افزایش ناپایداری و در نهایت بروز ساییدگی و استئوآرتریت زانو شود. به همین خاطر انجام منیسکتومی (خارج کردن منیسک از زانو) فقط در مواردی از پارگی منیسک انجام میشود که این پارگی برای بیمار مشکلاتی مانند قفل شدن، تورم مکرر یا خالی کردن زانو ایجاد کند .

درمان غیر جراحی

بلافاصله بعد از آسیب باید بیمار استراحت کند تا بافت آسیب دیده فرصت بهبودی داشته باشد. ممکن است پزشک معالج به شما توصیه کند مدتی ازعصای زیر بغل استفاده کنید. چند بار در روز زانو را با یخ سرد کنید. البته یخ را مستقیما روی پوست نگذارید. یک باند کشی را روی زانو ببندید تا زانو کمپرس شود. دراز کشیده و زانویتان را بالاتر از سطح قلبتان بگیرید تا تورم زانو کم شود. استفاده از داروی مسکن جهت کاهش تورم و درد زانو موثر است .

استراحت و سرد کردن مفصل

وجود رگ های خونی در لبه های مفصل در بعضی از موارد فرصت بهبودی را برای مفصل ایجاد میکند علاوه براین استراحت باعث بهبودی مفصل میشود. پزشک همچنین ممکن است مصرف داروهای ضدالتهابی مانند (آسپرین ،ایبوپروفن) واستفاده از کمپرس یخ را روی مفصل زانو برای کاهش درد و التهابات به بیمار توصیه کند.

انجام حرکات اصلاحی

درصورتیکه پزشک پارگی جزئی مینیسک زانو را برای بیمار تشخیص دهد انجام حرکات صحیح برای شما موثراست زانوی شما با انجام این فعالیت های منظم مستحکم میشود. شما باید از انجام فعالیت های شدید و سنگین خودداری کنید. در این گونه موارد پزشک انجام چندین نوع تمرین استقامتی خاص را به بیمار توصیه میکند علاوه براین انجام تمرینات فیزیوتراپی را هم به بیماران پیشنهاد میکند درحین انجام تمرینات فیزیوتراپی یک متخصص با تجربه به بیمار کمک میکند تا باعث کاهش درد، افزایش تحرک،بهبود استقامت ران وپشت ساق پا شود زمانیکه شما به صورت کامل بهبود یافتید به شما چگونگی انجام فعالیت های مورد علاقه خود بدون ایجاد هر گونه خطری آموزش میدهد.

ورزش

 تعدادی از تمرینات حرکتی، کششی، استقامتی میتواند در منزل انجام شود، اگر چه توصیه میشود این تمرینات را تحت نظر یک متخصص فیزیوتراپی یا مربی ورزشی انجام دهید.

بریس

پزشک ممکن است برای حفظ مفصل استفاده از بریس و عصا را برای بیمار توصیه کند یکی از درمان های مهم در پارگی مینیسک زانو اصلاح فعالیت ها و جلوگیری از انجام فعالیت هایی که باعث تشدید علائم میشود، است. طول دوره انجام فعالیت های اصلاحی به موارد زیادی بستگی دارد که شامل میزان شدت آسیب دیدگی، نوع آسیب دیدگی، تقاضای بیمار، اندازه پارگی و موارد دیگر است.

درمان جراحی

امروزه درمان جراحی آسیب های منیسک توسط تکنیک ارتروسکوپی انجام می شود. در این روش پزشک از راه شکاف کوچکی که در روی پوست زانوی شما ایجاد می کند یک دوربین را وارد زانوی کرده تا بتواند داخل را مشاهده کند و سپس از راه شکاف های کوچک دیگر ابزار هایی را وارد زانوی شما می کند تا با کمک آنها قسمت پاره شده منیسک را ترمیم یا از زانوی شما خارج کند.

عوارض عدم درمان پارگی مینیسک

منیسک را می توان از نظر خونرسانی به دو قسمت بیرونی و داخلی تقسیم کرد. قسمت بیرونی منیسک که به کپسول مفصلی زانو چسبیده است، عروق خونی را از آن دریافت می کند، ولی قسمت های مرکزی تر فاقد عروق خونی هستند.  قسمت بیرونی چون خونرسانی دارد، پس در صورت آسیب دیدن قدرت ترمیم دارد، ولی این بدان معنی نیست که هر پارگی منیسک که در قسمت حاشیه ای آن باشد، ترمیم خواهد شد.  ترمیم منیسک مانند جوش خوردن شکستگی نیاز به شرایطی دارد که تا مهیا نباشد صورت نمی گیرد.  پس پارگی منیسک حتی اگر در قسمت حاشیه ای آن باشد خودبخود ترمیم نمی شود، بلکه نیاز به درمان صحیح دارد.
اگر پارگی منیسک درمان نشود، پارگی کم کم بیشتر شده و ممکن است قسمت پاره شده، بصورت یک زائده در کنار منیسک در داخل زانو مرتبا حرکت کرده و موجب شود زانو به طور مکرر قفل شده، یا با هر بار گیر کردن این زائده در بین دو استخوان زانو و سپس درآمدن آن از بین دو استخوان این احساس به فرد دست دهد که چیزی از زیر زانو در می رود و یا زانوی خود فرد از زیر بدنش در می رود.

دکتر علی فرخانی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
آدرس : اصفهان، خیابان شمس آبادی، چهارراه قصر، روبروی بانک ملت، مجتمع پزشکی قصر، طبقه زیرزمین





Print Friendly
Tagged with:  
Share →

Visit Us On Facebook