خواب رفتن ، سوزن سوزن شدن و گزگز دست و پا که همچنین مورمور نیز نامیده می شود، نشانه بسیار شایعی است که خفیف یا شدید، موقتی یا مزمن است. گزگز پا اغلب با فشار بر عصب ها بوجود می آید که به نوبه خود با چهار زانو نشستن یا نشستن بر روی یک پا برای مدت طولانی بوجود می آید. این نوع گزگز خیلی زود پس از برطرف شدن فشار از بین می رود. با این حال، خواب رفتن و گزگز پا گاهی اوقات نشانه  بیماری جدی تری مثل دیابت یا آسیب عصبی است. به طور تقریبی، 20 میلیون آمریکا از نوعی آسیب عصبی ( بیش از 100 نوع آسیب عصبی وجود دارد) و گزگز و خواب رفتن پا رنج می برند. در صورتی که این ناراحتی موقتی باشد و علت آن را بدانید، درمان آن به اندازه پیشگیری از آن اهمیتی ندارد. اما در صورتی که هر روز دچار گزگز پا می شود و کاری انجام نمی دهید که باعث گزگز پا شود ( مثلا برای مدتی طولانی چهارزانو نمی نشینید)، باید به یک پزشک متخصص امراض پا مراجعه کنید تا به بیماری بوجود آورنده آن مثل بیک بیماری سیستمیک پی بیرید. علاوه بر احساس خواب رفتن، سوزن سوزن شدن، گزگز پا علائم دیگری دارد که گاهی اوقات با آن ظاهر می شوند و شامل موارد زیر است:

  • درد
  • خارش
  • بی حسی
  • گرفتگی عضلات
  • گیجی
  • تاری دید
  • ضعف
  • به سختی راه رفتن
  • حواس پرتی
  • از دست دادن کنترل روده و مثانه
  • جوش

در صورتی که گزگز و خواب رفتن پا که به آن مبتلا شده اید همراه با علائم دیگری مثل علائم فوق باشد، می تواند نشانه مشکلات متعددی باشد. این علائم باید جدی گرفته شوند و توسط متخصص امراض پا مورد بررسی قرار گیرند.

علت

شدت و مدت زمان گزگز پا به علت آن بستگی دارد. علت های شایع گزگز پا از قرار زیر هستند:

  • نوروپاتی محیطی ( آسیب عصبی)
  • بدکاری عصب برای مثال عصب باریکش
  • گیر افتادن عصب
  • گردش خون نامناسب
  • مصرف بعضی از داروها ( گزگز و خواب رفتن پا می تواند از عوارض جانبی آنها باشد)
  • بیماری های سیستمیک از قبیل پرکاری غده تیروئید یا فلچ چندگانه
  • آسیب دیدگی یا صدمه عصب، برای مثال در هنگام شکستگی پا
  • کمبود ویتامین
  • اعتیاد به مواد الکلی
  • عدم تعادل هورمونی
  • قرارگیری در معرض مواد سمی از فلزات سنگین گرفته تا پرتودرمانی
  • عفونت مثل ایدز یا زونا
  • بیماری های خود ایمنی مثل آرتریت روماتوئید یا لوپوس
  • دیابت
  • میگرن
  • سکته یا تشنج
  • نشانگان رینود
  • سندروم تونل تارسال
  • پارگی دیسک در ستون فقرات

گاهی گزگز و خواب رفتن پا ناشی از ورم عصب پا می باشد که دردناک است با این حال اغلب خوش خیم است و در اصل زنانی را تحت تاثیر قرار می دهد که کفش های پاشنه بلند و تنگ می پوشند.عصب های بدن برای عملکرد مناسب به ویتامین های A، B1، B6، B12 و نیاسن نیاز دارد. اما بیش از حد وجود داشتن هر یک از این ویتامین ها باعث گزگز پا می شود، در حالی که جذب ویتامین ناکافی منجر به بیماری هایی از قبیل نوروپاتی محیطی می شود. پزشک با پرسیدن سوالاتی در مورد عادات غذایی به شما کمک می کند تا اهمیت جذب مقدار کافی ویتامین برای جلوگیری از مشکلاتی مثل گزگز پو را درک کنید. نوروپاتی محیطی که یکی از علت های شایع گزگز و سوزش کف پا است گاهی اوقات ناشی از دیابت است. در واقع، 30 درصد از موارد نوروپاتی محیطی ناشی از دیابت است. تخمین زده می شود که دو سوم از افراد دیابتی نوعی آسیب عصبی دارند. علائمی مثل مواردی که در قسمت قبلی اشاره شد، به همراه گزگز و خواب رفتن پا، اولین نشانه دیابت هستند.

تشخیص

doctor-563428_640

گزگز پا بنا به دلایل متعدد مثل مشکلات دیگر به آسانی قابل تشخیص نیست. متخصص امراض پا  شما را معاینه می کند و سوالاتی در مورد سابقه پزشکی، فعالیت های اجتماعی، عادات غذایی، خطر بیماری های عفونی و قرار گیری در معرض مواد سمی  می پرسد. پزشک به منظور حذف بیماری ها و اختلالات دیگر، آزمایش های خون، بیوپسی عصب، آزمایش عملکرد تیروئید، سنجش سطح ویتامین، تست مایع نخاع، الکترومیگروگرام ( که سطح فعالیت عضلات را مورد آزمایش قرار می دهد) و سی تی اسکن و ام آر ای را توصیه می کند تا علت گزگز مو را تشخیص دهد.

درمان

درمان بی حسی پا به علت بوجود آورنده علائم بستگی دارد. روش درمانی که برای خواب رفتن پای شما مورد استفاده قرار می گیرد به تشخیص پزشک در مورد علت گزگز و سوزن سوزن شدن پا  بستگی دارد. روش های درمانی مخصوص این مشکل از استراحت تا دارو و عمل جراحی متغیر است. پزشکان معمولا برای علائمی از قبیل گز گز پا و ضعف رفتن پا و … داروهای ضد التهابی یا مسکن را تجویز می کنند. با این حال، بهترین روش برای درمان این بیماری ها پیدا کردن علت و ترمیم بافت است روش های درمانی رایج برای درمان بی حسی و گزگز پا از قرار زیر است:

  • ترمیم عضله، استخوان یا ستون فقرات
  • مواد غذایی مناسب
  • کنترل بیماری های خود ایمنی
  • روش های درمانی کایروپراکتیک راهکاری مناسب برای درمان هر نوع بیماری عصبی می باشند.

درمان درد ، بی حسی ، ضعف رفتن ساق پا  یا سوزش پا و ساق پا بستگی به نتایج تشخیص متخصص طب فیزیکی و توان بخشی از علت بیماری دارد و بر اساس علت بوجود آورنده آن است. برای مثال، اگر کمبود ویتامین دارد، یک مکمل ویتامین توصیه می شود. در صورتی که با مصرف بعضی از داروها دچار گزگز پا می شود، میزان مصرف آن را تنظیم می کنید یا نوع دارو را تغییر می دهد. در صورتی که دیابت دارید، بهتر است سطح قند خون خود را کنترل کنید. در صورتی که پس از یک نوع نشستن مخصوص دچار خواب رفتن پا می شوید، بهتر است طرز نشستن خود را تغییر دهید. تشخیص صحیح توسط متخصص امراض پا باعث دوباره ایجاد شدن گزگز پا است.تنوع گسترده ای از روش های درمانی که عموما به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می گیرند، برای درمان گزگز پا ، مخصوص گزگز پای ناشی از سندروم تونل تارسال موجود است. این روش های درمانی از قرار زیر هستند:

  • استراحت: استراحت دادن به پا باعث جلوگیری از آسیب دیدگی و تسریع بهبودی می شود
  • کمپرس یخ: در ناحیه بی حس شده یک کمپرس یخ قرار دهید و یک حوله نازک بین پوست و یخ قرار دهید. به مدت 20 دقیقه یخ را در محل بی حس شده  نگه دارید و برای  قرار دادن مجددا کمپرس یخ حداقل 40 دقیقه صبر کنید.
  • داروهای خوراکی: داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن به کاهش درد و التهاب کمک می کنند.داروهای مخصوص کاهش ورم را مصرف کنید. ورم باعث بی حسی می شود. داروهایی مثل استامینوفن یا ایبوپروفن باعث کاهش ورم می شوند.
  • بی حرکت کردن:  گاهی اوقات بستن گچ به منظور محدود کردن حرکت پا برای درمان عصب و بافت مجاور ضروری است.
  • فیزیوتراپی:  درمان با فراصوت، حرکات ورزشی و روش های فیزیوتراپی دیگر برای کاهش علائم گزگز پا تجویز می شود
  • تزریق درمانی: تزریق  داروی بی حسی موضعی باعث تسکین درد می شود و تزریق کورتیکواستروئید در درمان التهاب موثر است
  • ارتز یا آتل: برای حفظ قوس پا و محدود کردن حرکات بیش از حدی که باعث فشردگی عصب می شود، کفی کفش مخصوص تجویز می شود
  • کفش. کفش های محافظ  توصیه می شوند
  • بستن بریس: بیمارانی که کف پای آنها صاف است یا علائم شدید  و آسیب دیدگی عصبی دارند با پوشیدن بریس به کاهش فشار بر روی پای خود و کاهش علائم خواب رفتن و گز گز پا کمک می کنند.

در ادامه توصیه های بیشتری در مورد جلوگیری و درمان گزگز پا ارائه شده است:

به  متخصص طب فیزیکی رجوع کنید: آسیب دیدگی ها و صدمات متعدد کمر و گردن باعث بی حسی پا و انگشتان پا می شود. متخصص طب فیزیکی اصلاحاتی در بدن شما انجام می دهد تا از آسیب دیدگی و بی حسی رهایی پیدا کنید.

ورزش: در صورتی که حرکات ورزشی پرفشار باعث گز گز و بی حسی پاهای شما می شوند، دیگر آنها را انجام ندهید، توصیه های زیر در این رابطه می باشد:

  • قبل از ورزش، حرکات کششی را به خوبی انجام دهید،کفش های ورزشی مناسبی بپوشید و در سطوح صاف و هموار ورزش کنید.
  • ورزشی های جایگزینی مثل دوچرخه سواری یا شنا که باعث بی حسی پا و انگشتان پای شما نمی شوند را انتخاب کنید.

کاهش وزن: برای کاهش بی حسی در پاها و انگشتان پا وزن خود را کم کنید. افزایش وزن و چاقی در بی حسی پا و انگشتان تاثیرگذار هستند.

طرز نشستن: وقتی احساس می کنید پاها یا انگشتان پای شما بی حس شده و گزگز می کند، طرز نشستن خود را عوض کنید.  چهارزانو  نشستن برای مدت طولانی باعث بی حسی پاها و انگشتان پای شما می شود. با تغییر طرز نشستن گردش خون به عروق خونی و سرخرگ های گرفته برمی گردد.

جوراب طبی: این جوراب فشاری بپوشید تا در پاها و انگشتان پای شما حس بیشتری وجود داشته باشد. جوراب های طبی فشاری به گردش خون کمک می کنند و در نتیجه باعث کاهش بی حسی و گز گز می شوند.

default-ds-photo-getty-article-34-14-78252070_XS

ماساژ: وقتی پاهای شما بی حس شدند، پاها و انگشتان پای خود را ماساژ دهید. ماساژ دادن باعث افزایش گردش خون و کاهش بی حسی می شود.

بالا بردن پا: برای جلوگیری از بی حسی پاها و انگشتان پای خود را بالا بگیرید. بالا گرفتن پاها باعث می شود که گردش خون بیشتر صورت بگیرد و ورم کمتری ایجاد شود و در نتیجه از گزگز پا جلوگیری می کند.

گرم کردن: پاهای خود را با یک پتوی گرم یا بالشتک گرم، گرم کنید. قرار گرفتن در معرض سرما باعث بی حسی و گزگز پا می شود. پاهای خود را گرم کنید تا از بی حسی در بیایند.

بی حسی، گزگز و خواب رفتن پا می تواند به علت های ساده مانند خواب رفتن پا هنگام نشستن یا به دلایل مشکلی دیگر مانند دیابت باشد. این علائم می تواند در پای چپ یا راست یا هر دو پا باشد. اگر این علائم را داشتید و با اصلاح طرز نشستن و فعالیت بهبود نیافتید برای اطلاع دقیق از علت بی حسی، گزگز و سوزن سوزن شدن پا و اقدام به درمان علت آن به پزشک مراجعه کنید. اگر از بروز این علائم در بارداری رنج میبرید حتما با پزشک مشورت کنید.

دکتر علی فرخانی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
اصفهان.خیابان شمس آبادی.چهارراه قصر.روبروی بانک ملت.کوی26(دهش)





Share →

Visit Us On Facebook