حدود 8 میلیون زن و 2 میلیون مرد در ایالات متحده مبتلا به پوکی استخوان هستند و در 18 میلیون نفر دیگر در این کشور ، مقدار توده ی اتخوانی در حدی است که احتمال بروز پوکی استخوان در آنها افزایش نشان می دهد. سالیانه حدود 1/5 میلیون مورد شکستگی ناشی از پوکی استخوان در ایالات متحده روی می دهد و تعداد موارد شکستگی مفصل ران حدود 300 هزار هر سال است. سالیانه حدود 700 هزار مورد شکستگی در یالات متحده زوی می دهد و میزان شکستگی ناشی از پوکی استخوان در استخوان های دیگر حدود 300 هزار مورد در سال در ایالات متحده ذکر شده است .

در کشور انگلیس سالیانه حدود 250 هزار شکستگی در اثر پوکی استخوان روی می دهد که 60 هزار مورد آن در مفصل ران (گردن استخوان ران )و 50 هزار مورد آن در استخوان مچ دست است. بر طبق پیش بینی سازمان بهداشت جهانی ، پوکی استخوان در سرتاسر دنیا در حال افزایش است. تخمین زده می شود که در بالای 50 سالگی ،1 نفر از هر 3 زن و1 نفر از هر 12 مرد مبتلا به پوکی استخوان هستند.

مطابق آمار موجود ، متوسط تراکم استخوان افراد سالم کشور ایران در مقایسه با افراد ژاپنی حدود 3/9 درصد بالاتر و در مقایسه با آمریکایی ها 4/6 درصد یاپپی تر است. در مطالعه ای که چندی پی به وسیله ی وزارت بهداشت انجام شد این نتیجه به دست آمد که 47% زنان و 44% مردان بالای 50 سال ایران دچار کمبود تراکم استخوان هستند و در 4/6 درصد افراد 20 تا 70 سال ایرانی ، پوکی استخوان ستون فقرات وجود دراد. همچنین از هر 4 زن ایرانی بالای 50 سال، یک نفر مبتلا به پوکی استخوان پوکی است.

مطالعه ی دیگری در ایران نشان داد که نیمی از زنان بالای 45 سال و 90% زنان بالای 75 سال ایرانی دچار پوکی استخوان هستند. در ایران 50% افراد مبتلا به پوکی استخوان، دچار شکستگی گردن استخوان ران (مفصل ران ) شده اند که در اثر آن ،20% این افارد از نظر فعالیت های روزمره وابسته به دیگران شدند. برطبق این آمار ، سالیانه 5000 مورد شکستگی گردن استخوان ران در زنان و 500 مورد شکستگی ستون فقرات و 2000 شکستگی در ناحیه مچ دست روی می دهد.

این درحالی است که بر طبق آمار سال 2003 در آمریکا هر ساله حدود یک و نی میلیون نفر یعنی 4 نفر از هر 10 زن دچار شکستگی استخوان می شوندو حدود 20% در سال فوت می کنند. در آمریکا، موارد شکستگی ناشی از پوکی استخوان از بیماری هایی مثل سرطان و بیماری قلبی در افارد بالای 65 سال شایع تر است. در آمریکا یشمالی ،اروپا,استرالیا و نیوزیلند عمدتاً شکستگی مفصل ران شایع است. در زنانی که سابقه ی شکستگی یک یا چند مهره را دارند، احتمال شکستگی دوباره ، تقریباً 7 برابر بیش از سایرین است.

بر اساس تغیرات سالهلی اخیر در میزان پوکی استخوان در مناطق مختلف دنیا پیش بینی می شود این بیماری در 60 سال آینده در بعضی مناطق که این بیماری شیوع کمتری داشته رو به افزایش خواهد بود و برعکس. مثلاً امروز آمریکای شمالی و اروپا نیمی از موارد شکستگی مفصل ران را در افراد مسن شامل می شوند ولی با اقدامات پیشگیرانه ای که در حال حاضر بر روی دختران جوان متمرکز شده است ، تا سال 2050 این میزان به یک چهار خواهد رسید. این در حالی است که پیش بینی می شود در آسا و آمریکای لاتین، شیوع پوکی استخوان همچنان روبه افزایش باشد.

کلسیم و ویتامینD دو ماده مغذی لازم برای اتحکام استخوان ها هستند و جوش شیرین مصرف شده در نان، یک عامل کمبود کلسیم و زمینه ساز پوکی استخوان است.جوش شیرین موجود در نان،عامل اصلی کمبود کلسیم در ایران است و 58 میلیون نفر در کشور از کمبود کلسیم رنج می برند. بیشترین مصرف جوش شیرین ، ابتدا در تهران و سپس در گیلان ، مازندران،قم و استان مرکزی است.

این در حالی است که نان یکی از مهم ترین منابع تغذیه  مردم کشورمان است، به طوری که 43 تا 58 درصد و 56 درصد پروتئین مورد نیاز افارد جامعه را تأمین می کند. از طرفی مصرف موارد لبنی در کشور ما بسیار محدود است،بنابرای نیاز به آمموزش اصلاح عادات غذایی در زمینه مصرف لبنیات در خانواده ها از طریق متخصصان و پزشکان احساس می شود.

این اصلاح عادات غذایی باید از دوران کودکی شروع شود. آمار نشان می دهد 70 تا 80 درصد افراد جامعه ما از کمبود شدید یا خفیف ویتامین D رنج می برند. نکته قابل توجه دختران جوان این است که بیشترین رشد استخوان در سنین بین 11 تا 17 سالگی است تا 30 سالگی بر تراکم استخوان های بدن افزوده می شود،بنابراین در سنین جوانی باید برای پوکی استخوان فکری کرد و نباید فراموش کرد الگوهای مدرن امروزی برای زیبایی اندام (مانند مانکن ها ) و نیز پیروی از شیوه های جدید لاغری ، می تواند به استخوان هی دختران آسیب بزند و زمینه ای برای خطر پوکی استخوان در سال های بعد باشد.

   نــــــــکتــــه

  •   پوکی استخوان را « بیماری خاموش »نامیده اند زیرا در اثر آن،استخوان ها بدون هیچ علامتی می شود و وقتی علایم درد و شکستگی بروز می کند که بیماری در مرحله ی پیشرفته است.

شواهدی در دست است که نشان می دهد مصرف قرص های ضد بارداری می تواند موجب افزایش حداکثر توده ی استخوانی شود .آمنوره ( فقدان عادات ماهانه )،قبل از شروع یائسگی در زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی و نیز در زنان لاغر ی که به تمرینات ورزشی شدید و حرفه ای و ژیمیناستیک سنگین می پردازد شایع است و به دلیل کاهش هورمون جنسی استروژن در آمنوره احتمال پوکی استخوان افزایش می یابد.

    نـــکـــته

  • مصرف روزانه 5 میلی گرم پردنیزون ( نوعی کورتون ) به احتمال کم موجب پوکی استخوان می شود. کرم ها و پمادهای کورتون دار مانند هیدروکورتیزون،بتامتازون و تزریق کورتون در داخل مفصل شانه با زانو موجب پوکی استخوان نمی شوند.

اسپری های حاوی کورتون ( مانند بکلومتازن ) که در بیماری هایی مانند آسم به کار می روند چنان چه به مقدار زیاد و به مدت چند سال مصرف شوند می توانند پوکی استخوان ایجاد کنند.

   نــــکــــــته

  •  مصرف بیش از حد پروتئین ها و نمک می تواند احتمال پوکی استخوان را افزایش دهد.

 

برگرفته از کتاب پوکی استخوان 

دکتر علی فرخانی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
اصفهان.خیابان شمس آبادی.چهارراه قصر.روبروی بانک ملت.کوی26(دهش)





Share →

Visit Us On Facebook